Zeiss

Dr. Carl Friedrich Zeiss richtte op 17 november 1846 de firma Carl Zeiss op in Jena, Duitsland. Hij produceerde microscopen, meetinstrumenten en andere nauwkeurige optische en mechanische instrumenten. In september 1847 verhuisde hij naar een groter pand en nam hij zijn eerste leerling in dienst. In 1861 worden de microscopen van Zeiss uitgeroepen tot één van de meest voortreffelijke instrumenten die in Duitsland zijn gemaakt. In 1866 word de 1000e microscoop afgeleverd. In datzelfde jaar nam Zeiss hoogleraar natuur – en wiskunde Ernst Abbe in dienst. Samen ontwikkelden zij een succesvolle microscoop waardoor het bedrijf sterk groeide. In 1875 werd Abbe benoemd tot mede vennoot en in 1881 werd Zeiss zoon Roderich co-partner.

1847 Praepariermikroskop First simple microscope for Trichinella detection by Carl Zeiss Jena
1847 Praepariermikroskop, First simple microscope for Trichinella detection by Carl Zeiss Jena

Op 27 mei 1879 ontving Ernst Abbe een brief van de jonge chemicus Otto Schott, die sprak over een nieuw soort glas dat hij had gemaakt. Tot dan toe werd gewoon glas gebruikt om de lenzen te maken. Nu deed zich de kans voor om speciaal optisch glas te ontwikkelen. In januari 1882 werd in Jena een glastechnologielaboratorium opgericht Zeiss maakte de eerste microscoop met glas van Otto Schott in de herfst van 1883. Op 23 juli 1885 werd de firma “Jenaer Glaswerk Schott & Genossen” opgericht. De partners waren Carl & Roderich Zeiss, Ernst Abbe en Otto Schott.

Na het overlijden van Carl Zeiss op 3 december 1888 richtte Ernst Abbe de Carl Zeiss Foundation op, die de enige eigenaar van het bedrijf zou worden. De winst kwam ten goede aan de wetenschap, sociale en culturele projecten en ook aan het personeel. Ook bouwde hij een tak van fotografische optica op.

Carl Zeiss Foundation
Statuut Carl Zeiss Foundation

Tot 1900 had Zeiss 1070 mensen in dienst. In 1902 kocht Zeiss de cameramaker Palmos A.G. en zette deze voort als Carl Zeiss Palmos. In 1903 trok Abbe zich, vanwege een slechte gezondheid, terug uit het bestuur. Hij overleed op 14 januari 1905 en werd opgevolgd door Prof. Dr. Siegfried Czapski. In 1909 werd Carl Zeiss Palmos samengevoegd in de ICA groep die later onderdeel werd van Zeiss Ikon.

Carl Zeiss jena logo 1904

Tegen de Eerste Wereldoorlog had Zeiss de “Carl Zeiss, Jena Optische Werkstaette” opgericht met marketingafdelingen in Berlijn, Frankfurt, Wenen, Londen en Hamburg. Andere bedrijven boden Zeiss-producten aan, waaronder Eastman Kodak, die onder licentie een Zeiss Anastigmat- lens voor zijn camera’s maakte, en Ross Ltd. uit Londen.

In 1926 ontstond te Dresden, Duitsland het dochterbedrijf Zeiss Ikon uit een fusie van de bedrijven Contessa-Nettel, Goerz, Ernemann en ICA. Zeiss Ikon AG begon al snel met de productie van box camera’s. In 1932 betrad Carl Zeiss de markt voor 35mm camera’s (ontwikkeld door rivaal Leica) met zijn eerste Contax meetzoeker camera.

Zeiss Ikon logo 1920

Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikte Zeiss zijn optische expertise om instrumenten te produceren voor alle 3 de takken van het Duitse leger, waaronder verrekijkers voor de landmacht, bommenwerpers voor de luchtmacht en periscopen voor de marine. De bijdragen van Zeiss aan het Duitse leger zorgden ervoor dat ze een doelwit werden tijdens de geallieerde bombardementen op Dresden.

Na de Tweede Wereldoorlog werd Carl Zeiss AG opgesplitst in het West Duitse Opton Optische Werke Oberkochen (later Carl Zeiss Oberkochen) en het Oost Duitse VEB Carl Zeiss Jena. Met hun steeds meer op elkaar lijkende productielijnen werden de twee Zeiss fabrieken concurrenten op de Duitse en internationale markten. Beiden wilden de merkrechten van Carl Zeiss opeisen. Dit resulteerde in een fel geschil waarbij pas in 1971 een akkoord bereikt werd. Beide firma’s kregen het recht om de naam Carl Zeiss te gebruiken. Zo mocht VEB Carl Zeiss Jena zijn producten in het Oostblok aanbieden en Carl Zeiss Oberkochen kreeg het recht zijn producten te distribueren naar de Benelux, West-Duitsland, Italië, Griekenland en Amerika.

Na de Duitse hereniging in 1990 werd VEB Carl Zeiss Jena omgedoopt naar Carl Zeiss Jena GmbH. In 1990 werd die naam gewijzigd in Jenoptik Carl Zeiss Jena GmbH. In 1991 werd dat bedrijf ook weer gesplitst, waarbij Carl Zeiss AG (Oberkochen) de divisies van het bedrijf voor microscopie en andere precisie optica overnam. Daarmee werden de vooroorlogse Carl Zeiss ondernemingen als het ware herenigd. Jenoptiks GmbH werd afgesplitst als een gespecialiseerd bedrijf op het gebied van fotonica, opto-elektronica en mechatronica.

zeiss logo 1997

Ook dochterbedrijf Zeiss Ikon werd na de oorlog opgesplitst in het West Duitse Zeiss Ikon AG Stuttgart en het Oost Duitse VEB Zeiss Ikon Dresden.

Zeiss Ikon AG Stuttgart fuseerde halverwege de jaren ’60 met Voigtländer. In 1972 stopte Zeiss Ikon met de productie van camera’s. Delen van de Zeiss Ikon productlijn gingen vervolgens naar Rollei en een ander deel werd gebruikt om in samenwerking met Japanse cameramaker Yashica de naam Contax nieuw leven in te blazen. Het laatste deel van Zeiss Ikon werd in 1989 overgenomen door een Fins bedrijf. De naam veranderde naar Ikon AG. Na een fusie in 2005 maakt het deel uit van Assa Abloy Sicherheitstechnik, een Duits dochterbedrijf van het Zweedse Assa Abloy.

VEB Zeiss Ikon Dresden werd later VEB Kinowerke Dresden en uiteindelijk na een fusie met Ihagee en Göerlitz in 1968 omgedoopt naar VEB Pentacon.

zeiss history
Zeiss history @collectiblend.com

In november 1996 vierde Zeiss zijn 150 jarig bestaan. Tegenwoordig heeft Zeiss zijn naam en/of technologie in licentie gegeven aan verschillende andere bedrijven, waaronder Hasselblad, Rollei, Yashica, Sony, Logitech en Alpha. De aard van de samenwerking varieert, van co-branding-optica ontworpen door een ander bedrijf (Sony) tot volledig optisch ontwerp en fabricage (Hasselblad). Op 27 April 2005 kondigde het bedrijf een samenwerking aan met Nokia op de markt van camera’s voor telefoons, waarbij Zeiss camera optica levert.

Op 28 juni 2013 kondigde Carl Zeiss officieel zijn plan aan om het merk te hernoemen van “Carl Zeiss” naar simpelweg “Zeiss”. Alle producten worden gestandaardiseerd onder het merk Zeiss.

150 Years of Carl Zeiss

Zeiss camera’s in onze collectie:

Zeiss Ikon camera’s:

Translate »